May 6, 2022 | Fréttir, Greinar
Ákvörðun stjórnvalda um að rafbílavæða Ísland og banna innflutning fólksbifreiða sem ekki nýta rafmagn eftir árið 2030 var metnaðarfull og nauðsynleg. Lög um fjöleignarhús voru í framhaldinu uppfærð þannig að húsfélög þurfa að bregðast við óskum einstakra íbúðareigenda sem vilja hlaða rafbíl við heimili sitt í fjölbýlishúsi.
Lagabreytingin setur þá skyldu á húsfélög að koma upp hleðslukerfi rafbíla með jöfnu aðgengi allra og sanngjarnri deilingu rekstrarkostnaðar. Hleðslukerfinu má jafna við önnur og eldri kerfi hússins, s.s. sameiginlegt lagnakerfi fyrir neysluvatn, hitakerfi, raflagnakerfi og frárennsliskerfi. Lagaleg skylda húsfélaga til að uppfylla kröfur um hleðslukerfi rafbíla felur jafnframt í sér að eigendum ber sameiginlega að standa undir umræddu kerfi, þ.e. að fjárfesta í kerfinu og bera ábyrgð á rekstri þess á líftíma hússins. Hleðslukerfið er því eign húsfélagsins og öll umsýsla kringum það, þ.m.t. úttekt og kostnaðaráætlun, öflun tilboða, eftirliti með framkvæmdum, virkniprófanir og daglegur rekstur kerfisins er á ábyrgð húsfélagsins.
Markaður í mótun
Í dag er hlutfall hreinna rafbíla og tengiltvinnbíla um 70% af nýskráðum bílum og stefnir hratt í að verða um og yfir 85%. Fólksbílar á Íslandi eru um 300.000 og meðalaldur þeirra um 12 ár, sem þýðir að meðalendurnýjunarþörf er um 25.000 bílar árlega. Því má vænta um 20.000 nýrra bíla í hleðslu árlega. Mikill meirihluti hleðslustöðva sem setja þarf upp verða á ábyrgð og í umsýslu húsfélaga fjöleignarhúsa.
Fyrirsjáanlegt er að áðurnefnd skylda húsfélaga til að bregðast við beiðnum íbúðareigenda sem vilja hlaða rafbíl, mun leiða til þess að gríðarleg spurn verður eftir hleðslukerfum fjöleignarhúsa á næstu tveimur árum. Fjöldi ólíkra þjónustu- og búnaðarsala hefur þegar sprottið fram með mismunandi vörur, en fullyrða má að allar lausnir eru miðaðar við einstaka rafbílaeigendur en ekki til að leysa sameiginlegt verkefni fjöleignarhúsa með um 20 til 30 íbúðir að jafnaði og miklu fleiri íbúðum í nýjum fjöleignarhúsaklösum.
Þekking á málefnum fjöleignarhúsa mikilvæg
Aðstæður húsfélaga eru afar mismunandi. Í eldri húsum eru bílastæði oftast sameiginleg á opnum bílastæðum en í nýrri húsum eru bílastæði ýmist á opnum stæðum eða einkastæði í bílageymslum. Kostnaðarskipting við verkefnið er líka oft snúið viðfangsefni. Hver er kostnaðarhlutdeild allra og hver er kostnaður sumra, t.d. þar sem um er að ræða bílageymslur?
Við hjá Eignaumsjón höfum yfir 20 ára þekkingu og reynslu af þjónustu við hús- og rekstrarfélög en því miður hefur komið á daginn að margir sem ráðleggja húsfélögum um útfærslu hleðslukerfa rafbíla búa ekki yfir nægilegri þekkingu á rekstri húsfélaga og fjöleignarhúsalögunum. Á það ekki síst við um þann grundavallarmun sem snýr að uppsetningu hleðslustöðva fyrir rafbíla í sérbýli annars vegar og fjölbýli hins vegar, t.d. þætti eins og skiptingu stofnkostnaðar, innheimtu vegna notkunar, mælingar og greiðslu kostnaðar til einstakra matshluta vegna raforku o.fl.
Horfa þarf til hagsmuna allra
Fjölmörg húsfélög hafa valið að fela búnaðarsala útfærslu og rekstur hleðslukerfa rafbíla. Það er ekki hyggileg leið þegar horft er til framtíðar, ekki frekar en að fyrstu eigendur rafbíls leiði verkefnið í sínu húsfélagi, oft út frá eigin hagsmunum frekar en heildarhagsmunum eigenda.
Kostnaður við að leggja grunn að rafbílahleðslukerfi húsfélags fellur á alla eigendur sem eiga aðild að bílastæðum hússins, burtséð frá því hvort viðkomandi hyggst fá sér rafbíl eða á yfir höfuð bíl! Mikilvægt er því að óhlutdrægni ráði ríkjum þegar ákvörðun er tekin um kaup og uppsetningu á rafbílahleðslukerfi. Vel þarf að standa að ákvörðunum, góð samstaða þarf að vera um kaupin og tryggt að rekstur kerfisins þjóni öllum eigendum til framtíðar.
Ákvörðun um búnað
Besta leiðin til að ná fram samstöðu um rafbílahleðslukerfi er að okkar mati að láta gera hlutlausa og vandaða úttekt um stöðu rafbílahleðslumála í viðkomandi húsfélagi, eins og fjöleignarhúsalögin mæla fyrir um. Þannig fá eigendur greinargerð/skýrslu sem rökstyður hvernig skynsamlegt er að standa að kaupum og rekstri hleðslukerfis til framtíðar ásamt mati á því hvaða búnaður er nauðsynlegur. Í slíkri úttekt er einnig lagt mat á hvort endurnýja þarf heimtaug, sem oftast er betri kostur í eldri fjölbýlishúsum. Í framhaldinu mælum við með að viðkomandi húsfélag haldi samhæft útboð, byggt á sömu forsendum, fyrir bæði búnaðarsala og verktaka.
Eignaumsjón hefur gert fjölda úttekta fyrir húsfélög vegna skyldu þeirra til að bregðast við beiðnum um aðgengi að hleðslukerfi fjöleignarhúss. Við höfum aðstoðað húsfélög við að útvega tilboð miðað við verkáætlanir og borið þau saman. Samanburður á þessum tilboðum sýnir að næst hagstæðasta tilboð er að meðaltali 27% hærra en hagstæðasta tilboð, eða um ein milljón krónur fyrir fyrsta skref í uppsetningu hleðslukerfis rafbíla. Virði slíkrar óháðrar ráðgjafar er því ótvírætt.
Mikilvægt er jafnframt að tryggja að hleðslustöðvar, sem rafbílaeigendur kaupa sjálfir til að nota í fjölbýlishúsum, uppfylli kröfur um samhæfða staðla, m.a. vegna öryggis, álagsstýringar og aflestrar. Rafbílaeigandi getur valið stöð frá mismunandi framleiðendum og tekið hana með sér, ef hann flytur. Hleðslukerfi verður einnig að uppfylla kröfur um fjartengingu og vefþjónustu svo húsfélög geti líka valið umsjónar- og innheimtuaðila með rafbílahleðslukerfinu, en ekki bara söluaðila kerfisins.
Það er okkar skoðun að ekki sé gott fyrir húsfélög að selja sig undir ofurvald eins þjónustuaðila til framtíðar með því að sníða kerfi húsfélagsins út frá búnaði ólíkra seljenda og hagsmunum þeirra, eða hagsmunum orkusala.
Rekstur í höndum húsfélaga
Af þessum sökum er það staðföst trú okkar að útfærsla og rekstur rafbílahleðslukerfa húsfélaga skuli ávallt vera á forsendum viðkomandi húsfélags, en ekki fyrsta bíleigandans, orkudreifingarfyrirtækis, orku- eða búnaðarsala. Eigendur eiga að velja sér innheimtuform og þjónustu sem á að vera á kostnaðargrunni, sem er í takt við bæði ákvæði fjöleignarhúsalaganna og útgefin álit Kærunefndar húsamála. Þar af leiðir líka að álagning skal ekki vera á stofnkostnað eða rekstrarkostnað rafbílahleðslukerfa húsfélaga, né heldur að notað sé annað innheimtufyrirkomulag en húsgjöld lögum samkvæmt.
Uppsetning og umsýsla rafbílahleðslukerfis er á ábyrgð húsfélagsins. Þá ábyrgð höfum við hjá Eignaumsjón einsett okkur að axla í samstarfi við stjórnir húsfélaga.
Grein eftir Daníel Árnason, framkvæmdastjóra Eignaumsjónar, sem birtist 4. maí 2022 á visir.is/skoðun
Dec 1, 2021 | Fréttir, Greinar
Innleiðing er hafin hjá fyrstu 10 húsfélögunum á sérhæfðri innheimtu Eignaumsjónar vegna rafbílahleðslu. Samningar um heildarumsjón með rafbílahleðslu eru í ferli hjá sjö stórum húsfélögum, en samtals eru þessi 17 húsfélög með á annað þúsund eignarhluti/íbúðir.
Rafbílum fjölgar hratt hérlendis og mikill áhugi er meðal stjórna húsfélaga fyrir Bílastuði Eignaumsjónar – kærkominni viðbót fyrir húsfélög sem hyggja á uppsetningu rafhleðslukerfa.
„Greiðslulausnir okkar eru þær hagkvæmustu fyrir rafbílaeigendur í fjölbýlishúsum. Þjónustu- og uppsetningaraðilar sem þegar nýta þessar greiðslulausnir í tilboðum í hleðslukerfi húsfélaga eru Hleðsluvaktin, Tæknivit, Bergrisi, Rafsel og Faradice. Eftir því sem þjónustunni vex fiskur um hrygg gerum við ráð fyrir að fleiri þjónustuaðilar bætist í hópinn,“ segir Bjarni G. Hjarðar, sérfræðingur og ráðgjafi hjá Eignaumsjón.
Úttekt á hleðsluaðstöðu og framkvæmdaáætlun
Fyrsta skrefið í þjónustu Eignaumsjónar er hlutlaus og fagleg úttekt á mögulegu hleðslukerfi hússins og gerð kostnaðar- og framkvæmdaáætlunar. Félagið hefur þegar gert á þriðja tug úttekta og á annan tug eru í vinnslu.
Í framhaldi af úttektum gerir Eignaumsjón verðathugun og aflar tilboða í hleðslukerfi fyrir þær húsfélagsstjórnir sem þess óska, aðstoðar við val á hentugasta hleðslukerfi miðað við þarfir viðkomandi húsfélags og fylgir eftir uppsetningu og innleiðingu meðal íbúa.
Félagið tryggir einnig endurgreiðslu virðisaukaskatts, eins og af öðrum framkvæmdum og annast umsóknir um styrki ef við á.
Sjálfvirk innheimtuþjónusta
Þegar hafa 10 af þeim húsfélögum, sem Eignaumsjón vann úttekt fyrir á uppsetningu rafhleðslukerfa, ákveðið að fela Eignaumsjón að sjá um sjálfvirka innheimtu gjalda vegna rafbílahleðslunnar.
Ábyrgð á innheimtunni færist þá frá stjórn viðkomandi húsfélags til Eignaumsjónar sem annast aflestur notkunar og útbýr reikning mánaðarlega. Kostnaðurinn færist á húsgjaldareikning viðkomandi notanda ef húsfélagið er í þjónustu hjá Eignaumsjón og er án álags á raforkunotkun bíleigenda.
„Sjálfvirka innheimtuþjónustan getur einnig nýst félögum sem eru ekki í húsfélagsþjónustu hjá Eignaumsjón og er þá útbúinn sérreikningur á viðkomandi notanda í greiðsluþjónustu hjá banka eins og algengt er,“ bætir Bjarni við.
Heildarumsjón með rafhleðslukerfum húsfélaga
Sjö stór húsfélög í húsfélagaþjónustu hjá Eignaumsjón hafa svo tekið skrefið alla leið, ef svo má að orði komast. Þessi sjö félög hafa samþykkt að Eignaumsjón hafi heildarumsjón með rekstri og viðhaldi hleðslukerfa viðkomandi húsfélaga. Þjónustusamningur fyrir fimm þeirra liggur fyrir og gert ráð fyrir að fleiri klárist fljótlega.
„Rafhleðslukerfin í þessum húsfélögum jafna álagi og bregðast við bæði afltoppum og yfirálagi á heimtaug. Kerfin eru að fullu snjallvædd sem tryggir einnig nákvæma skrá um notendur og notkun, enda er það forsenda fyrir réttri og sanngjarnri innheimtu. Þjónustuvakt vegna bilana og þjónustubeiðna er alla daga vikunnar og reglulegt mat gert á afköstum og gæðum kerfa, ásamt árlegri úttekt á orkukostnaði frá smásölum,“ segir Bjarni G. Hjarðar, sérfræðingur Eignaumsjónar í uppsetningu hleðslukerfa rafbíla í fjölbýlishúsum, að lokum.
Nánari upplýsingar um Bílastuð Eignaumsjónar má finna hér.
Jun 29, 2021 | Fréttir
„Samkvæmt spá sem við höfum gert út frá opinberum gögnum gerum við ráð fyrir að eftir 10 ár verði um 50% fólksbíla hér á landi knúin raforku að einhverju eða öllu leyti. Það gera þá um 150.000 bílar en þeir voru aðeins um 15.000 um síðustu áramót. Þessir bílar dreifast víða og verða í hverju einasta fjölbýlishúsi þannig að innan áratugar þurfa öll fjölbýli að vera búin að koma upp rafhleðslustöðvum. Langflestir kaupendur fasteigna gera orðið kröfu um að slíkar tengingar séu til staðar, ekki í óráðinni framtíð heldur strax í dag.“
Hlutlaus og fagleg úttekt
Þetta segir Bjarni G. Hjarðar, byggingar- og umhverfisverkfræðingur en hann er sérfræðingur og ráðgjafi á fasteignasviði Eignaumsjónar. Hann leiðir þróun nýjunga í þjónustu Eignaumsjónar, m.a. úttektir á hleðslufyrirkomulagi rafbíla í fjölbýlishúsum. „Við bjóðum upp á hlutlausa og faglega úttekt ásamt ráðgjöf um bestu framtíðarlausnir varðandi uppsetningu stöðvanna. Að mörgu þarf að huga í upphafi s.s. að tryggja að heimtaug í hús sé nægjanlega öflug, hvaða búnaður skuli valinn, hver sé tæknileg geta hans og að álagsstýringarbúnaður sé til staðar svo fáein dæmi séu nefnd.“
Bjarni segir að útfærsla á hleðslu rafbíla í fjölbýlishúsum hafi oft verið einfalt viðfangsefni meðan fáir rafbílar voru í umferð og unnt var að leysa málin þannig að dugði um hríð. Eftir að stjórnvöld breyttu fjöleignarhúsalögum í maí 2020, sem skyldaði húsfélög til að bregðast við óskum um að koma upp rafhleðslustöðvum, sé hins vegar ljóst að huga þurfi betur að heildarfyrirkomulagi þessara mála með áherslu á framtíðarlausnir og réttláta skiptingu kostnaðar milli húsfélaga og einstakra notenda.
Þrenns konar Bílastuð
Bílastuð er ný þjónustuleið Eignaumsjónar vegna hleðslu rafbíla. Í Bílastuði 0 er gerð úttekt á hleðsluaðstöðu húsfélagsins og gerð kostnaðar- og framkvæmdaáætlun. Í Bílastuði 1 færir Eignaumsjón innheimtu gjalda vegna hleðslu rafbíla frá ábyrgð húsfélagsins yfir í sjálfvirkt fyrirkomulag og reikningagerð.
„Þá er þriðja leiðin það sem við köllum Bílastuð 1+1 en þá ábyrgist Eignaumsjón rekstur og viðhald kerfanna ef þau eru að fullu snjallvædd en það tryggir nákvæma skrá um notendur og notkun hvers fyrir sig sem auðvitað er forsenda fyrir sanngjarnri og réttri innheimtu. Okkar sýn er að sem flest húsfélög líti til opinna lausna, þ.e. að engu skipti við val á kerfi hver framleiðandi hleðslustöðva er eða hvaða aðili selur notandanum raforkuna.
Jarðefnaeldsneytisbílar bannaðir
Við spyrjum Bjarna að lokum út í áform stjórnvalda um að hætta innflutningi árið 2030 á fólksbifreiðum sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti.
„Já, stefnan liggur fyrir og er hún í samræmi við það sem önnur ríki í Evrópu hafa ákveðið. Þá má og nefna að allir helstu bílaframleiðendur heims hafa þegar ákveðið að hætta notkun olíu eða bensíns sem orkugjafa í sína nýju bíla eftir aðeins nokkra mánuði og misseri. Nú er meðalaldur fólksbíla um 12,5 ár og það gefur auga leið að þú færð ekki hátt endursöluverð fyrir bílinn þinn ef hann er knúinn bensíni eða olíu þegar þessi staða er komin upp. Því velja langflestir rafbíla eða tengiltvinnbíla í dag. Fólk mun ekki eiga val um þetta heldur stendur það frammi fyrir orkuskiptum bílaflotans innan örfárra ára – orkuskipta sem svo sannarlega eru tímabær af umhverfislegum ástæðum.“
Viðtal við Bjarna G. Hjarðar, sérfræðing á fasteingasviði Eignumsjónar í Sóknarfæri í júní 2021.
Jun 21, 2021 | Fréttir
Uppsetning rafhleðslustöðva í fjölbýlishúsum hækkar fasteignaverð, að mati Bjarna Gnýs Hjarðar, sérfræðings á byggingasviði hjá Eignaumsjón.
„Gott rafhleðslukerfi eykur virði fasteigna og er kostur en ekki vandræði. Því fyrr sem það er gert því betra. Þetta er tækifæri til að gera húsið verðmætara og auðseljanlegra,“ segir Bjarni.
Hann segir að gríðarlegur fjöldifyrirspurna hafa borist Eignaumsjón vegna ráðgjafar til fjölbýlshúsa um uppsetningu hleðslustöðva. „Við erum að sjá verulega aukningu í fyrirspurnum. Í apríl voru ein til tvær fyrirspurnir á viku en nú eru þær ein til tvær á dag. Húsfélagi hvers húss ber skylda samkvæmt lögum til að hafa framkvæmdaáætlun sem snýr að uppbyggingu kerfis til hleðslu rafbíla,“ segir Bjarni og vísar í nýleg lög sem segja til um það að ef einn íbúi fjölbýlis óskar eftir aðstöðu fyrir rafhleðslustöð þurfi húsfélagið að búa til framkvæmdaáætlun og síðan koma upp aðstöðu fyrir rafhleðslustöð ekki seinna en tveimur árum eftir gerð framkvæmdaráætlunar.
„Ef þetta er húsfélaginu ofviða er hægt að fresta framkvæmdinni í allt að tvö ár en það á ekki við nema í undantekningartilfellum.“
Bjarna finnst sérstakt að þótt þessi lög séu til staðar, þá sé aðstaða fyrir rafhleðslustöð ekki tekin inn í fasteignamat. „Þetta er svolítið sérstakt. Þetta er komið inn í lög en ekki fasteignamatið. Það er algjörlega augljóst að þetta eykur verðmæti á markaði. Kaupendur hafa áhuga á þessu og fasteignasalar munu tilgreina þetta sem kost.“
Ómögulegt til lengri tíma
Bjarni segir að í meira en helmingi tilfella sé nauðsynlegt fyrir fjölbýli að uppfæra heimtaug. „Í yfir helmingi tilfella er viðeigandi að ná sér í nýja heimtaug sem fyrst því það er ekki rafmagn aflögu en það getur líka verið hagkvæmara. Við höfum dæmi um að það geti verið hagkvæmara að fá nýja heimtaug en að deila út rafmagni frá eldri heimtaugum, þó það sé nóg rafmagn. Það er kannski hægt að fæða eitthvað af rafbílum með eldri heimtaug en til lengri tíma er það ómögulegt því heimtaugarnar duga oft ekki til þegar yfir helmingur af bílaeigninni er rafbílar.“
Bjarni segir að kostnaður við uppsetningu á nýrri heimtaug fari mjög eftir aðstæðum en þó að öll pappírsvinnan sé tiltölulega ódýr er það framkvæmdin sem er dýrari. Bjarni bætir við að það að skipta um heimtaug sé sameiginlegt verkefni allra íbúa fjölbýlis og segir það nánast alltaf hagkvæmt að koma upp aðstöðu fyrir hleðslustöðvar þó að ekki eigi allir íbúar rafmagnsbíl eða tengiltvinnbíl.
Flóðbylgja á leiðinni
„Þú leggur kannski út 100 þúsund krónur og færð varla minna en milljón til baka sem fasteignaeigandi, alveg sama hvort þú átt rafmagnsbíl eða ekki.“
Bjarni telur líklegt að eftir þrjú ár verði öll fjölbýli á höfuðborgarsvæðinu komin með aðstöðu fyrir uppsetningu rafhleðslustöðva. „Þannig að það er flóðbylgja á leiðinni.“
Viðtal Morgunblaðsins 19. júní 2021við Bjarna G. Hjarðar, sérfræðing á fasteignasviði Eignaumsjónar.
Apr 7, 2021 | Fréttir
Eignaumsjón býður nú húsfélögum og rekstrarfélögum atvinnuhúsnæðis upp á hlutlausa og faglega úttekt á hleðslufyrirkomulagi rafbíla ásamt ráðgjöf um bestu framtíðarlausnir varðandi uppsetningu hleðslustöðva rafbíla, með hagkvæmni og einfaldleika að leiðarljósi.
Útfærsla á hleðslu rafbíla í fjölbýlishúsum var einfalt viðfangsefni meðan fáir rafbílar voru í umferð og unnt var að leysa málin þannig að dugði um hríð. Eftir að stjórnvöld breyttu fjöleignarhúsalögum í maí 2020, sem skyldaði húsfélög til að bregðast við óskum um að koma upp rafhleðslustöðvum, er ljóst að huga þarf betur að heildarfyrirkomulagi þessara mála með áherslu á framtíðarlausnir og réttláta skiptingu kostnaðar milli húsfélaga og einstakra notenda.
Áform stjórnvalda um að hætta innflutningi árið 2030 á fólksbifreiðum sem ganga fyrir jarðefnaeldsneyti og ný spá Eignaumsjónar um að 65% allra fólksbíla hérlendis árið 2036 verði raf- og tengiltvinnbílar, undirstrika enn frekar að tímabært er fyrir húsfélög að huga að framtíðarlausnum í þessum efnum.
Bílastuð 0 – úttektarskýrsla og framkvæmdaáætlun
„Segja má að húsfélög horfi fram á að reka lítið orkusölufyrirtæki innan húsfélagsins. Þetta er flóknara en virðist við fyrstu sýn. Til að hjálpa stjórnum húsfélaga að greina bestu rafbílahleðslukosti fyrir sitt félag bjóðum við öllum húsfélögum sem þess óska, hvort sem þau eru í þjónustu hjá okkur eða ekki, upp á hlutlausa og faglega sérfræðiúttekt og ráðgjöf, sem fengið hefur vinnuheitið Bílastuð 0, til hjálpa stjórnum húsfélaga að greina bestu rafbílahleðslukosti og framtíðarlausnir fyrir sitt félag,“ segir Daníel Árnason framkvæmdastjóri Eignaumsjónar.
Úttektarskýrslan, sem verður eign viðkomandi húsfélags, er unnin af rafmagns- og byggingarverkfræðingum Eignaumsjónar og Tæknivits. Skýrslan uppfyllir lagalega skyldu um úttekt á áætlaðri framtíðarþörf rafbíla, eins og fjöleignarhúsalögin mæla fyrir um. Verð úttektarinnar ræðst af fjölda eigna innan viðkomandi húsfélags en í henni er m.a. lagt mat á:
- Forsendur hleðslu rafbíla hjá viðkomandi húsfélagi, s.s. þörf á stærri heimtaug, staðsetningu hleðslustöðva og val á hentugri hleðslulausn.
- Fyrirkomulag hleðslu, þ. á m. forhönnun á völdu kerfi, drög að raflagnauppdrætti, mat á tæknilegri getu kerfis, virkni kerfis til framtíðar (álagsstýring o.fl.), sjálfvirkni og áreiðanleiki.
- Kostnaðarmat, þ.e. drög að kostnaðaráætlun og forgangsröðun áfanga, fyrirkomulag umsýslu, tillaga að sanngjörnu greiðslu- og innheimtukerfi sem tryggir að sá borgar sem notar.
Samstarfsverkefni Eignaumsjónar og Tæknivits
Eignaumsjón hf. býr að 20 ára þekkingu og reynslu í rekstri hús- og rekstrarfélaga fasteigna í takt við ákvæði fjöleignarhúsalaganna. Félagið, sem er brautryðjandi á þessum vettvangi, annast rekstur um 700 hús- og rekstrarfélaga með hátt í 15.000 íbúðum/eignarhlutum.
Tæknivit ehf. er með víðtæka reynslu í tæknilausnum, s.s. sjálfvirkni í skráningu, gjaldtöku, aðgangsstýringu og afgreiðslumálum.
